I areal – og forvaltningsplanen for Den indre farleia, Bergen – Nordhordland, er det (side 35) forklart infrastrukturen for Den indre farleia.

Den er definert gjennom åtte hovudelement:
1. Startpunkt i Bergen
2. Veteranbåtane
3. Produktfyrtårn
4. Hovudanløp – knytte til kjerneområda, Ask, Litlebergen, Alverstraumen, Sletta, Fosnstraumen og Kjelstraumen.
5. Anløp – potensielle
6. Sjømerka
7. Karakterområda: Lyngheilandskapet, jordbrukslandskapet langs Radsundet, Lurefjorden.
8. Endepunkt i Fensfjorden, mellom Mongstad og Fedje Lindås sjøsluser er knytte til punkt 3.

Produktfyrtårn.
Ein har valt å kalle desse stadene for produktfyrtårn fordi dei representerer tematiske berebjelkar når ein skal gjere greie for produktet Den indre farleia og kva det står for som natur- og kulturbasert reiselivsprodukt.
|
I areal- og forvaltningsplanen er det peika på tre produktfyrtårn langs Den indre farleia:

1. Salhus med Industristadmuseet og Trikotasjemuseet presenterer etablering av industristader rundt Bergen og langs Den indre farleia på ein god måte.

2. Lyngheisenteret viser lyngheilandskapet som er ein svært representativ landskapstype for denne delen av norskekysten. Den viser kystbonden sin måte å bruke naturressursane på.

3. Utvandrarsenteret på Sletta er og nemnd som eit potensielt produktfyrtårn når det blir utvikla vidare. No er det planar om vidare utbygging av utvandrarsenteret, noko som vil kunne vera med å styrkje Sletta som hovudanløpstad i Den indre farleia.

Historia til sluseanlegget kan best forklarast når det vert sett inn i den samanhengen anlegget var bygd for. Her er det to hovudelement som er essensielle. Det eine er naturkreftene i havstraumane i Nordhordland, i dette tilfellet Lindåsosane. Det andre er å forstå kor viktig sjøvegen mellom Bergen og Nordhordland var som ferdselsveg. Det å overvinna naturkreftene i straumane for å få ein sikker tilkomst til Den indre farleia, sjølve livsnerva i samspelet mellom Bergen og omlandet, var av avgjerande strategisk verdi for Lindås og Myking sokn. Bergen var marknaden for landbruksprodukta deira, og særleg då mjølk og smør. Saman med veteranbåtane og dampskipskaiane er sluseanlegget det tydelegaste symbolet på kor viktig denne samferdsleutbygginga var.

Attraksjonsverdi
Reisa gjennom sluseanlegget er hovudattraksjonen for avstikkaren frå Den indre farleia gjennom Lindåspollane til Lindås. Turen heilt inn i Fjellangervågen, gjennom Haukåsstraumen med natur og kulturlandskapet tett inntil båten på begge sider, er det som gjev best forklaring på kvifor ein bygde sluseanlegget. Dette er ei reise i gammal samferdslehistorie, der Lindås sjøsluser er det kulturhistoriske høgdepunktet. Eit kulturminne av nasjonal verdi.

Lindås er viktig som stoppestad (eller endepunkt) for reisa. Kulturmiljøet ved sjøen, ved den gamle dampskipskaien, landhandleriet og Tinghuset saman med prestegarden og kyrkja er kulturmiljø som fortel kulturhistoria til Lindås. Dei er særleg viktige i kombinasjon med veteranbåttrafikk gjennom Lindås sjøsluser.

Rundt sjøsluseanlegget i Skallestraumen er miljøet nærast autentisk i høve til slik det var då sluseanlegget var i bruk. Uteløa på bruk nr 3 er omgjort til fritidsbustad, og det er gjort mindre endringar på bygningane. Elles er det ikkje gjort skjemmande inngrep eller bygt bygningar som eksponerer seg mot dette kulturmiljøet. Utgangspunktet for å restaurere sluseanlegget er det aller beste.


Forslag til plan- og tiltaksprogram:
Kommunedelplan for området bør ha som hovudmål for planarbeidet å utnytte attraksjonsverdien til landskapet og kulturmiljøa i området ved å:
• Sikre heile kulturmiljøet rundt sluseanlegget frå ytst i Kjerringstraumen til forbi Skallestraumen.
• Sikre heilskapen i natur og kulturlandskapet langs leia inn til Lindås og vidare inn til Fjellangervågen ved å hindre tiltak som medfører uheldig eksponering mot farleia.
• Sikre kulturmiljøet ved dampskipskaien og ved prestegarden/kyrkja og styrkje samanhengen mellom dei.
• Knyte saman området ved Lindås bryggje med dampskipskaien. Desse to områda kan gje ein interessant synergieffekt ved at dei vert utvikla saman som ein del av attraksjonen Lindås, men med heilt forskjellige utgangspunkt.
• Utvikling av sluseanlegget som ein attraksjon, må vera knytt til ruteopplegg i samband med Den indre farleia eller lokalt ruteopplegg med båt mellom Lindås og Lyngheisenteret. Sjøsluseanlegget kan vanskeleg utviklast som eit eige produkt. Det bør enten knytast til reiselivsverksemder i Lindås, til Lyngheisenteret eller begge delar. Ei samanknyting vil styrkje desse verksemdene og setje sluseanlegget i ein samanheng.
• Tilrettelegging for tilkomst til sjøslusene frå landsida, særleg med buss, vil svekke reiselivsproduktet. Tilgjenge frå landsida bør berre utviklast dersom det kjem etablering av nye verksemder som krev ny tilkomst.

Fysisk tilrettelegging i Lindås:
• Oppruste dampskipskaien for anløp av veteranbåtar og andre fjordcruiseskip.
• Gjestebryggje for fritidsbåtar.
• Servicebygg med WC
• Fysisk tilrettelegging av området som Innfallsport til Den indre farleia frå landsida.
• Busshaldeplass
• Parkeringsplass for privatbilar
• Formidling og informasjon:
• Informasjon om Den indre farleia med sentralt plassert informasjon.
• Skilting og merking av kulturminne på dampskipskaia.

Reguleringstiltak:
• Kulturmiljøet rundt dampskipskaien (Stenekaien) og kyrkja/prestegarden bør ein vurdere å regulere til spesialområde vern.
• Reguleringsplan for sjøsluseanlegget.

Formidling og informasjon:
• Informasjon om Den indre farleia, Bergen - Nordhordland.
• Skilting og informasjon om sjøsluseanlegget og dei andre kulturminna i området.

Reguleringstiltak:
• Regulere området rundt Lindås sjøsluser til spesialområde vern. Reguleringsplanen må og vise område for framtidig næringsutvikling og landverts tilkomst til sluseanlegget.

Tilrettelegging:
Tilrettelegging ved sjøslusene er ei krevjande oppgåve og må gjerast med omtanke i høve til kulturminnet og kulturlandskapet. Tiltaka må vera skånsame og bidra i størst mogeleg grad til å auka forståinga for anlegget. Tilkomst frå sjøen er det primære.

For å kunne invitere besøkjande inn til anlegget, må det byggjast eit servicebygg med toalettanlegg. Formidlingsdelen må styrkjast i anlegget. Ein må gje dei besøkjande ei forståing av kva anlegg dette er.

Vårt forslag er å gjenreise barkemølla. Møllehjulet er eit tydeleg symbol på energien i straumane og vil vera ein spektakulær måte å tydeleggjere staden på. Dette kan gjerast enten ved å gjenreise møllebygget som ein mest mogeleg tru kopi av barkemølla som stod her fram til sluseanlegget vart bygd, eller ein kan lage ein kopi av sjølve hjulet og byggje eit moderne servicebygg i tilknyting til dette. Der kan praktisk bruk av vasshjulet nyttast til å illustrere kreftene i straumen for barn og unge.

Legge til rette for gjestebesøk med bryggeplass. Flytebryggjer vil vera anlegg som ikkje medfører fysiske inngrep i området for kulturminne eller strandsona. Dei nye tiltaka bør i form og uttrykk vera ulike dei eksisterande anlegga.

Utleige av båtar til ferdsel i straumane og det fantastiske friluftsområdet nord for sluseanlegget. Dette bør vera tiltak som særleg er retta mot barn og unge med for eksempel tilrettelegging av kultursti med båt.

Potensiell næringsutvikling.
• Sluseanlegget vil vera ein naturleg utfluktstad for småbåtar frå Lindås bryggje. Dei kan og fraktast ut hit med veteranbåt eller lokal båt frå Lindås eller Lyngheisenteret.
• Skal det etablerast ein mindre base for forsking i Lindåsosane og Lurefjorden, kan sluseanlegget vera ein aktuell stad.
• Formidling av historia på staden.

Første etappe av restaurering av området rundt sluseanlegget bør baserast på sjøtilkomst. Dette krev streng kontroll med landverts tilkomst for å unngå uønska ferdsel kring eksisterande busetnad. Tilrettelegging av landverts tilkomst, slik det er vist på kartutsnittet nedanfor, bør etablerast i samband med næringsutvikling i nærleiken av Lindås sjøsluser. Slik etablering bør ikkje skje innafor influensområdet til sluseanlegget (definert som attraksjonsområde på kartutsnittet på side 22 i forvaltningsplanen for Lindås sjøsluser).